Malatya Kayısısının Geleceğinde Kuluncak Formülü
Malatya’da iklim değişikliği ve ilkbahar geç donlarının kayısı üretimini tehdit etmesi, yüksek rakımlı bölgeleri gündeme taşıdı. Bilimsel araştırmaların yüksek rakımlı alanlarda don zararının azalabileceğine işaret etmesi, Kuluncak’ın Malatya kayısısı için alternatif üretim merkezi olabileceği ihtimalini güçlendirdi. Malatya ekonomisinin en önemli tarımsal ürünlerinden biri olan kayısıda, iklim değişikliği ve ilkbahar geç donlarına karşı yeni üretim alanları gündeme geliyor. Özellikle çiçeklenme döneminde yaşanan ani sıcaklık düşüşlerinin üretimde ciddi kayıplara yol açması, yüksek rakımlı bölgelerin tarımsal potansiyelinin araştırılmasını önemli hale getirdi. Bu kapsamda yüksek rakımlı tarım arazilerine sahip Kuluncak ilçesi, Malatya kayısıcılığının geleceği açısından dikkat çeken bölgeler arasında yer alıyor. Türkiye Tohumcular Birliği (TÜRKTOB) Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Kasım Kılıç, Kuluncak’ta gerçekleştirdiği temaslarda ilçenin kayısı üretimindeki potansiyelini ve iklim değişikliğine karşı alınabilecek önlemleri gündeme taşıdı. Kuluncak Kayısının Yeni Üretim Merkezi Olabilir Malatya’da kayısı üretiminin sürdürülebilirliği açısından üzerinde durulan en önemli konuların başında, ilkbahar geç donlarına karşı daha uygun üretim alanlarının belirlenmesi geliyor. Yüksek rakımlı bölgelerde çiçeklenmenin daha geç gerçekleşebilmesi, bazı koşullarda kayısı ağaçlarının ilkbahar donlarından daha az etkilenmesini sağlayabiliyor. Bu özelliğiyle Kuluncak, gelecekte Malatya kayısıcılığının önemli üretim merkezlerinden biri olabilecek potansiyele sahip ilçeler arasında değerlendiriliyor. Ancak uzmanlık gerektiren bu süreçte yalnızca rakımın değil, arazinin konumu, soğuk hava birikimi, sulama imkânları ve yetiştirilecek kayısı çeşidinin de dikkate alınması gerekiyor. Bilimsel Araştırmada Dikkat Çeken Sonuç Malatya’nın Akçadağ ilçesinde 2013-2023 yıllarını kapsayan ve 6 bin 140 kayısı bahçesinin değerlendirildiği araştırmada, düşük rakımlı alanlarda don zararının daha yüksek olduğu, rakım arttıkça ise zararın azalma eğilimi gösterdiği belirlendi. Araştırmada Hacıhaliloğlu çeşidinin 1.251 metre ve üzerindeki alanlarda daha düşük don zararı gördüğü tespit edildi. Bu bulgular, yüksek rakımlı alanların kayısı yetiştiriciliğinde alternatif oluşturabileceğine işaret ederken, Kuluncak gibi ilçelerde yeni bahçe yatırımlarının bilimsel veriler ışığında planlanmasının önemini ortaya koyuyor. Bununla birlikte yüksek rakımın tek başına dona karşı koruma sağlamadığı, yerel iklim koşullarının ayrıca değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor. Kılıç, Kuluncak’ta Tarımın Geleceğini Görüştü TÜRKTOB Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Kasım Kılıç, Kuluncak programı kapsamında Belediye Başkanı Erhan Cengiz, Ziraat Odası Başkanı Hasan Yıldırım ve İlçe Tarım ve Orman Müdür Vekili Hacer Şimşek ile bir araya geldi. Görüşmelerde iklim değişikliğinin kayısı üretimine etkileri, ilkbahar geç donları, yeni bahçe alanlarının belirlenmesi ve ilçenin tarımsal potansiyelinin geliştirilmesi konuları ele alındı. Kılıç, program kapsamında mahalle muhtarlarıyla da yaklaşık 18 kişinin katıldığı istişare toplantısı gerçekleştirdi. Toplantıda mahallelerin rakım ve iklim farklılıkları, mevcut üretim alanları ve üreticilerin karşılaştığı sorunlar değerlendirildi. Geç Çiçeklenen Kayısı Çeşitleri Önem Kazanıyor Kayısı üretiminde iklim değişikliğine uyum sağlanabilmesi için geç çiçeklenen ve ilkbahar geç donlarına daha dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesi önem taşıyor. Kasım Kılıç'ın daha önce yaptığı değerlendirmelerde de yerli ıslah çalışmalarının artırılması, uygun anaçların belirlenmesi ve modern bahçecilik uygulamalarının yaygınlaştırılması gerektiği vurgulanmıştı. Özellikle yeni kurulacak kayısı bahçelerinde doğru çeşit ve arazi seçiminin yapılması, üreticilerin gelecekte karşılaşabileceği risklerin azaltılması açısından önem taşıyor. Malatya Kayısısı İçin Yeni Yol Haritası Kuluncak’ta gerçekleştirilen görüşmeler, Malatya kayısısının geleceğinin yalnızca mevcut üretim alanlarının korunmasıyla değil, değişen iklim koşullarına uygun yeni tarımsal planlamalarla şekilleneceğini ortaya koydu. Belediye, tarım kuruluşları, muhtarlar ve üreticiler arasında kurulacak iş birliğiyle ilçenin rakım, sıcaklık, don riski ve su kaynaklarına ilişkin verilerin değerlendirilmesi hedefleniyor. Bilimsel çalışmalar ve uygun çeşit denemeleriyle desteklenmesi halinde Kuluncak’ın Malatya kayısıcılığında daha önemli bir konuma gelmesi mümkün görülüyor. İklim değişikliği karşısında kayısı üretiminin sürdürülebilirliğini sağlamak için atılacak adımlar, Malatya’nın tarımsal geleceği kadar üreticilerin ekonomik güvenliği açısından da önem taşıyor.
