E-Ticarette Sahte Yorum ve Beğenilere Sıkı Denetim
İnternet alışverişlerinde tüketicilerin satın alma kararlarını etkileyen sahte yorum, beğeni ve yıldız değerlendirmelerine yönelik denetimler artırıldı. Ticaret Bakanlığı, ücret karşılığında ürünlerin popülerliğini artıran dijital hizmetleri mercek altına alırken, yanıltıcı değerlendirmeler ve gerçek müşteri yorumlarının gizlenmesi de yaptırımlara konu oldu. E-ticaret platformlarında ürünleri olduğundan daha fazla ilgi görüyormuş gibi göstermek amacıyla kullanılan sahte yorum ve beğeni uygulamalarına karşı yeni adımlar atılıyor. Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu, tüketicilerin alışveriş tercihlerini yanıltabilecek yapay etkileşim hizmetlerine yönelik incelemeleri kapsamında çok sayıda internet adresi hakkında erişim engeli kararı aldı. Özellikle yüksek yıldız puanları, olumlu kullanıcı değerlendirmeleri ve beğeni sayıları üzerinden oluşturulan yapay güven algısının tüketicilerin satın alma kararlarını doğrudan etkileyebildiği belirtiliyor. Beğeni ve Yıldızlar Parayla Satılıyor TOBB E-ticaret Meclis Üyesi ve Ticimax Kurucu CEO'su Cenk Çiğdemli, Reklam Kurulunun Eylül ayı sonunda kamuoyuna yansıyan kararlarının, dijital ticaretteki sahte etkileşim piyasasının ulaştığı boyutu ortaya koyduğunu söyledi. İncelemelerde bazı işletmelerin dijital görünürlüklerini artırmak amacıyla ücret karşılığında beğeni, takipçi, yorum ve yıldız değerlendirmesi satın aldıklarının belirlendiğini aktaran Çiğdemli, söz konusu uygulamaların yalnızca olumlu yorumlarla sınırlı kalmadığını ifade etti. Bazı internet sitelerinin ürünleri ücret karşılığında favorilere eklediğini ve alışveriş sepetlerine attığını belirten Çiğdemli, bu yöntemlerle gerçekte yoğun talep görmeyen ürünlerin popülermiş gibi gösterilebildiğine dikkat çekti. Sepete Ekleme Sayısı Bile Manipüle Ediliyor Sahte etkileşim piyasasında ürünlerin yalnızca yıldız puanlarının değil, kullanıcı davranışlarını yansıtan göstergelerinin de manipüle edildiği ortaya çıktı. Ücret karşılığında gerçekleştirilen favorilere ekleme, sepete atma ve görüntüleme işlemleriyle ürünlerin yoğun ilgi gördüğü izlenimi oluşturuluyor. Bu durum, özellikle alışveriş yaparken diğer kullanıcıların tercihlerine önem veren tüketicilerin yanıltılmasına neden olabiliyor. Çiğdemli, Reklam Kurulunun aldığı erişim engeli kararlarının e-ticaret platformlarının tamamını değil, mevzuata aykırı faaliyet yürüttüğü değerlendirilen belirli internet adreslerini ve içerikleri kapsadığını bildirdi. Olumsuz Yorumları Gizlemek de Yasak Denetimlerde ortaya çıkan bir diğer uygulama ise tüketicilerin ürün veya işletmeler hakkında yaptığı olumsuz değerlendirmelerin görünürlüğünün engellenmesi oldu. Bazı hizmet sağlayıcıların, işletmelere yönelik eleştirel yorumların yayımlanmasını önlemek veya kullanıcıların bu değerlendirmelere ulaşmasını zorlaştırmak amacıyla hizmet sunduğu belirtildi. Çiğdemli, 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle tüketici değerlendirmelerine ilişkin kuralların sıkılaştırıldığını belirterek, gerçeği yansıtmayan yorumların yaptırılmasının ve olumlu değerlendirme satın alınmasının yasak olduğunu hatırlattı. Satın alma süreci doğrulanamayan farklı mecralardaki yorumların kullanılmasına da sınırlamalar getirildiğini kaydetti. Olumsuz Yorumu Yayımlamayana 2,1 Milyon TL Ceza Reklam Kurulunun ağustos ayında aldığı bir karar da tüketici değerlendirmelerinin önemini ortaya koydu. Satın aldığı ürüne ilişkin yorum yapan bir tüketicinin değerlendirmesini yeterli gerekçe göstermeden yayımlamayan şirkete 2 milyon 167 bin 412 TL idari para cezası uygulandı. Karar, e-ticarette yalnızca sahte olumlu değerlendirmelerin değil, gerçek kullanıcıların olumsuz yorumlarının haksız şekilde gizlenmesinin de yaptırıma konu olabileceğini gösterdi. Sahte Yorumlar Nasıl Anlaşılır? Uzmanlar, internet alışverişlerinde yalnızca ürünün yıldız ortalamasına veya beğeni sayısına bakılarak karar verilmemesi gerektiğini vurguluyor. Özellikle kısa zaman aralıklarında yapılan, birbirine benzeyen ve ürünün gerçek kullanımına ilişkin ayrıntı içermeyen yorumların dikkatle incelenmesi öneriliyor. Tüketicilerin ürün değerlendirmelerinde şu ayrıntılara dikkat etmesi gerektiği belirtiliyor: - Yorumların doğrulanmış satın alma işlemlerine dayanıp dayanmadığı kontrol edilmeli. - Aynı ifadelerin tekrarlandığı ve kısa sürede yoğunlaşan değerlendirmelere temkinli yaklaşılmalı. - Fotoğraflı kullanıcı deneyimleri ile düşük puanlı yorumlar birlikte incelenmeli. - Satıcının geçmişi ve farklı platformlardaki müşteri şikâyetleri araştırılmalı. - Ürün hakkında yalnızca övgü içeren, somut bilgi vermeyen yorumlara dikkat edilmeli. Şüpheli Yorumlar Bakanlığa Bildirilebiliyor Sahte değerlendirme veya yanıltıcı kullanıcı yorumlarıyla karşılaşan tüketiciler, ilgili internet bağlantıları ve ekran görüntüleriyle Ticaret Bakanlığı Reklam Kuruluna şikâyette bulunabiliyor. Çiğdemli, dijital alışverişlerde asıl önemli unsurun bir ürünün aldığı yıldız sayısı değil, bu değerlendirmelerin ne kadarının gerçek müşteri deneyimine dayandığı olduğunu vurguladı. E-ticaret sektöründe sahte etkileşim uygulamalarına yönelik denetimlerin, tüketici güveninin korunması ve işletmeler arasında adil rekabet ortamının sağlanması açısından önem taşıdığı ifade ediliyor.
